Đảng Xanh đề xuất thu hồi cửa hàng bỏ trống để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ
• Chia sẻ, Hỏi đáp
Các hội đồng thành phố có thể sớm tiếp quản những mặt bằng kinh doanh bị bỏ trống lâu năm và tổ chức đấu giá quyền thuê cho các doanh nghiệp nhỏ cùng giới sáng tạo. Đây là đề xuất mới nhất từ Đảng Xanh nhằm giải quyết tình trạng đốm trống thương mại đang làm mất mỹ quan tại các trung tâm thành phố và các tuyến phố chính.
Theo đề xuất này, chính quyền địa phương có thể phát thông báo tới chủ sở hữu các mặt bằng thương mại tại khu trung tâm (CBD) bị bỏ trống trên một năm, yêu cầu họ phải tìm được người thuê trong vòng 8 tuần.
Nếu hết thời hạn mà vẫn chưa có khách thuê, hội đồng thành phố sẽ trực tiếp can thiệp để lấp đầy khoảng trống đó. Các chủ mặt bằng có quyền khiếu nại nếu họ có kế hoạch tái thiết kế hoặc tự chuyển vào sử dụng. Đảng Xanh cho biết mô hình này được xây dựng dựa trên một chương trình tương tự đã vận hành thành công tại Anh từ năm 2024.
Bà Chlöe Swarbrick, Đồng thủ lĩnh Đảng Xanh đồng thời là Nghị sĩ khu vực Auckland Central, cho biết mục tiêu của chính sách là phủ kín các mặt bằng trống và khôi phục sức sống cho các con phố sầm uất.
"Chúng ta không thiếu những ý tưởng kinh doanh nhỏ tuyệt vời, cũng không thiếu những nhà sáng tạo đang tìm kiếm không gian để nuôi dưỡng ý tưởng, thu hút công chúng và mang lại sức sống mới cho trung tâm thành phố. Thế nhưng, thực tế lại đang có quá nhiều mặt bằng thương mại bị bỏ trống. Rõ ràng đang có một điểm nghẽn bất hợp lý ở đây," bà chia sẻ.
Bà Swarbrick nhận định nguyên nhân gốc rễ nằm ở cơ chế khuyến khích hiện tại, nơi nhiều chủ nhà thà chịu để trống mặt bằng còn hơn là giảm giá cho thuê.
Chính sách của Đảng Xanh cũng nhắm trực tiếp vào cơ chế điều chỉnh giá thuê mặt bằng thương mại. Bà Swarbrick đề xuất các đợt đánh giá giá thuê theo thị trường cần phải cho phép giá giảm xuống, thay vì chỉ điều chỉnh tăng như hiện nay.
"Trên hầu hết các tuyến phố chính tại New Zealand, bạn dễ dàng bắt gặp những cửa hàng đóng cửa nằm ngay cạnh các doanh nghiệp nhỏ đang phải gánh mức tiền thuê đắt đỏ — mức giá vốn được ấn định từ thời kỳ thị trường còn tăng trưởng mạnh," bà cho hay.
"Quy định thuê mặt bằng thương mại hiện hành cho phép giá thuê tăng khi thị trường lên, nhưng lại giữ nguyên mức giá cao đó khi thị trường đi xuống. Điều này khiến các doanh nghiệp nhỏ phải trả mức phí cao hơn mặt bằng chung thị trường ngay cả khi sức mua của người tiêu dùng suy giảm.
"Rất nhiều hợp đồng thuê thương mại chứa 'điều khoản ròng rọc', nghĩa là giá thuê sau khi đánh giá lại không bao giờ được phép thấp hơn mức người thuê đang trả. Ngay cả mẫu hợp đồng chuẩn do Hội đồng Bất động sản New Zealand ban hành năm 2025 vẫn duy trì điều khoản cứng nhắc này đối với mọi lần điều chỉnh giá.
"Chúng tôi sẽ sửa đổi luật để quá trình đánh giá giá thuê theo thị trường có thể giảm giá cũng như tăng giá. Quy định này sẽ áp dụng cho cả hợp đồng mới và hợp đồng hiện hành đối với các doanh nghiệp có doanh thu dưới 30 triệu NZD."
Đảng Xanh cũng nhấn mạnh, bất kỳ giới hạn nào về mức giảm giá thuê sau khi đánh giá đều phải tương ứng với giới hạn mức tăng. Đồng thời, họ đề xuất cấm các điều khoản điều chỉnh giá thuê mà chỉ chủ nhà mới có quyền kích hoạt.
Điểm mấu chốt thứ ba trong đề xuất của Đảng Xanh là thành lập một trọng tài chi phí thấp chuyên giải quyết các "tranh chấp hợp đồng thuê thương mại đủ điều kiện". Đây là những tranh chấp mà các doanh nghiệp nhỏ hiện chưa thể đưa ra Tòa án Thuê nhà hay Tòa giải quyết Tranh chấp.
"Đối với các tranh chấp về điều chỉnh giá thuê, tòa trọng tài này sẽ áp dụng cơ chế trọng tài đề xuất cuối cùng. Mỗi bên sẽ đưa ra một con số và trọng tài viên sẽ chọn một trong hai mức giá đó."
Bà Swarbrick cũng gắn kết chính sách này với quá trình phục hồi tại khu vực bầu cử của bà sau nhiều năm xáo trộn.
"Sau nhiều năm thi công và gián đoạn tại trung tâm thành phố Auckland, chúng ta hoàn toàn có thể và phải tận dụng tối đa tuyến đường sắt City Rail Link mới bằng cách chủ động thúc đẩy sự nhộn nhịp thương mại, qua đó góp phần giúp thành phố trở nên an toàn hơn," bà kết luận.